Takılma Testi – Kare Süresi Tutarlılığını ve Takılmaları Ölçün

Bu takılma testi, karelerinizin sadece kaç tane olduğunu değil, ne kadar düzenli geldiğini ölçer. Bir ekran, yüksek bir ortalama kare hızı bildirebilir ama yine de pürüzlü hissettirebilir; çünkü geç gelen ya da hiç gelmeyen tek bir kare bile hareketin ritmini bozar. Bu takılmaya İngilizcede jank de denir ve ortalama sayı kusursuz görünse bile gözleriniz bunu fark eder. Test, her karede bir işaretçiyi sabit bir adımla hareket ettirir ve altında kareler arasındaki gerçek süreyi grafiğe döker; böylece bir hissi karşılaştırabileceğiniz bir sayıya dönüştürür.

Akıcı hareket, tutarlı kare zamanlamasına bağlıdır. 60 FPS'de her 16.7 milisaniyede bir yeni bir kare görünmelidir; 120 FPS'de ise her 8.3 milisaniyede bir. Bir kare bunun iki ya da üç katı kadar sürdüğünde hareket ileriye doğru sıçrar ve ne kadar yüksek bir ortalama kare hızı olursa olsun bunu gizleyemez.

Takılma testi nasıl okunur

Test otomatik olarak başlar. İzlemeniz gereken iki şey vardır:

• Hareketli işaretçi, en üstte yer alır. Onu gözlerinizle takip edin. Kusursuz derecede düzgün bir hareket, kararlı bir kare zamanlaması anlamına gelir; hissedebileceğiniz her sarsıntı bir takılmadır.
• Kare süresi grafiği, onun hemen altında yer alır. Her dikey çubuk, bir karenin aldığı süredir. Yeşil çubuklar sağlıklıdır; kırmızı bir çubuk ise takılma eşiğini aşmıştır — soluk çizgi, normal kare sürenizin 1.5 katını işaret eder. Uzun kırmızı sıçramalar, canınızı yakan karelerdir.

Kartlar, testin özetini sunar. Beklenen kare süresi, kareler arasındaki tipik aralığınızdır; En kötü kare aralığı, kaydedilen en uzun tekil gecikmedir; ve Takılmalar, geciken her kareyi sayar. Toplamları sıfırlamak için Sayacı sıfırla düğmesini kullanın, ardından sisteminizin zaman içinde nasıl davrandığını görmek için testi bir süre çalışır durumda bırakın ya da sekmeler arasında geçiş yapıp geri dönün.

Takılmaya ne sebep olur

Takılma, işleme (render) hattının son teslim süresini kaçırmasının bir belirtisidir. Kare, daha ekran devreye bile girmeden bilgisayarınızdan geç ayrılır. Yaygın nedenler şunlardır:

Arka plan etkinliği

Başka bir tarayıcı sekmesi, bir yazılım güncellemesi, bir virüs taraması ya da bir eşitleme istemcisi bir anlığına CPU süresini çalabilir ve bir kareyi son teslim süresinin ötesine itebilir. Aralarında uzun sessiz dönemler bulunan, patlamalar hâlinde gelen takılmalar genellikle sistemde başka bir şeyin uyanmakta olduğuna işaret eder.

GPU ve CPU yükü

Ekran kartı ya da işlemci tam kapasite çalışırken bazı karelerin oluşturulması diğerlerinden daha uzun sürer. Bu, grafikte tekil sıçramalar yerine pürüzlü, düzensiz bir bant olarak görünür. Ağır uygulamaları kapatmak ya da bir oyunun ayarlarını düşürmek bunu yumuşatır.

Güç tasarrufu ve termal kısıtlama

Pil tasarrufu modundaki dizüstü bilgisayarlar ya da ısınmış herhangi bir cihaz kasıtlı olarak yavaşlar. Kare hızı düşer ve kare süreleri savrulur. Cihazı prize takmak, hava akışını iyileştirmek ya da bir performans güç planına geçmek zamanlamayı çoğu zaman anında dengeler.

Tarayıcı ve birleştirici (compositor) takılmaları

Yerleşim yeniden hesaplaması, çöp toplama (garbage collection) ve ağır betiklerin her biri işlemeyi bir ya da iki kare boyunca duraklatabilir. Aynı sayfanın, birebir aynı donanımda bir tarayıcıda akıcı, bir başkasında ise takılarak hissettirmesinin nedeni budur.

Ortalama kare hızı takılmayı gizler

Bu testin var olma nedeninin özü budur. 8 milisaniyelik 118 kare ve 25 milisaniyelik iki kare içeren bir saniyeyi düşünün. Ortalama yine de kabaca 120 FPS'dir — kusursuz görünen bir sayı — ancak o iki uzun kare gözle görülür sarsıntılardır. Bir kare süresi görünümü bunları yakalar; ortalamaya dayalı bir kare sayacı ise asla yakalayamaz.

Dördünü birlikte okumak, tam bir resim sunar. İyi bir sonuç; düşük bir takılma sayısına ve beklenen kare süresine yakın bir en kötü aralığa sahip, yüksek ve kararlı bir kare hızıdır. Ham kare hızını ana FPS testinde çapraz olarak kontrol edebilirsiniz ve saniyedeki kare sayısı hakkındaki genel bakışımız, ortalamanın tek başına neden yeterli olmadığını açıklar.

Takılma nasıl azaltılır

Sayaç bir sorun gösterdiğinde, olası nedenleri tek tek gözden geçirin:

• Arka plan yükünü kapatın. Fazladan sekmeleri kapatın ve güncellemeleri ya da taramaları duraklatın, ardından kırmızı sıçramaların kaybolup kaybolmadığını izleyin.
• Cihazı serin ve fişe takılı tutun. Dizüstü bilgisayarları prize takın, bir performans güç planı ayarlayın ve havalandırma deliklerinin açık olduğundan emin olun.
• Kare hızınızı yenileme hızınızla eşleştirin. Yenileme hızını sürekli aşan bir kare hızı takılabilir; kararlı bir üst sınır çoğu zaman daha akıcıdır. Yenileme hızınızı yenileme hızı kılavuzumuzla doğrulayın.
• Ekran kartı sürücülerini güncelleyin ve bir birleştirici (compositor) sorununu elemek için farklı bir tarayıcı deneyin.
• Ekranın kendisini eleyin. Burada zamanlama temizse ama hareket yine de pürüzlü görünüyorsa panel kareleri düşürüyor olabilir — bunu kare atlama testiyle kontrol edin.

Sıkça sorulan sorular

FPS'im yüksek ama grafik kırmızı sıçramalar gösteriyor. Neden?

Çünkü ortalama kare hızı ile kare tutarlılığı farklı şeylerdir. Birkaç geç kare ortalamayı neredeyse hiç etkilemez ama açıkça görülür ve burada takılma olarak sayılır. Bu testin ortaya çıkarmak için tasarlandığı durum tam da budur.

Bir miktar takılma normal mi?

Özellikle sayfa yüklendikten hemen sonra ya da sekmeler arasında geçiş yaptığınızda ara sıra ortaya çıkan tekil bir sıçrama normaldir. Sürekli bir kırmızı çubuk akışı ya da beklenen kare sürenizin birkaç katı olan bir en kötü aralık, üzerine gidilmeye değer gerçek bir soruna işaret eder.

Takılma, donanımımın çok yavaş olduğu anlamına mı gelir?

Şart değil. Arka plan etkinliği, termal kısıtlama, güç tasarrufu ve tarayıcı takılmalarının hepsi, güçlü donanımlarda bile takılmaya yol açar. Bir yükseltmeye ihtiyacınız olduğunu varsaymadan önce bunları tek tek gözden geçirin.

Bunun ekran yırtılmasından farkı nedir?

Takılma bir zamanlama sorunudur — kareler geç gelir — dolayısıyla görüntünün tamamı sarsılır ama bütünlüğünü korur. Yırtılma ise bir karenin bir yenileme boyunca ikiye bölündüğü bir eşitleme sorunudur. Onun için ekran yırtılması testine bakın.

İyi bir takılma sayısı nedir?

Testi ne kadar süre çalıştırdığınıza bağlı olduğu için tek bir geçme notu yoktur ama sağlıklı bir sonucun biçimi bellidir: sayfa oturduktan sonra takılma sayısı yavaşça artmalı ya da hiç artmamalı ve en kötü kare aralığı, beklenen kare sürenizin kabaca bir buçuk katı içinde kalmalıdır. Saniyede birkaç kez artan bir takılma sayısı ya da beklenen değerin birkaç katı olan bir en kötü aralık, hareketin gözle görülür biçimde bozulduğu ve yukarıdaki nedenlerden birinin devrede olduğu anlamına gelir.

%1 düşükler, mikro takılma ve kare temposu

İncelemeciler akıcılığı nadiren yalnızca ortalama kare hızına göre değerlendirir. Ayrıca %1 ve %0.1 düşükleri de bildirirler — karelerin en yavaş yüzde birinin ve binde birinin kare hızını. Bu değerler, bu testin ölçtüğü şeyin aynısını tanımlar: ortalamayı değil, en kötü anları. Ortalaması yüksek ama %1 düşükleri kötü olan bir oyun, tıpkı burada kare hızı yüksek ama sık takılan bir ekran gibi pürüzlü hissettirir. Bu sayfadaki takılma sayısı ve en kötü kare aralığı, o yüzdelik düşüklerin tarayıcıdaki karşılığıdır.

Mikro takılma ise daha ince bir kuzenidir. Çarpıcı sıçramalar yerine kare süreleri dönüşümlü ilerler — uzun, kısa, uzun, kısa — böylece ortalama iyi görünür ve en kötü aralık bile ölçülüdür ama hareket hafifçe düzensiz hissettirir. Kare süresi grafiğinde, uzun ve tekil sıçramalar yerine tırtıklı bir bant olarak görünür. Mikro takılma genellikle kusurlu kare temposundan kaynaklanır; burada kareler, düzgün biçimde gösterilebileceğinden daha hızlı üretilir ve bu, kilitli ve iyi temposu ayarlanmış bir kare hızının, daha yüksek ama düzensiz bir hızdan neden daha akıcı görünebileceğinin nedenlerinden biridir.

Bir kare hızı sınırının neden daha akıcı hissettirebileceği

Tersmiş gibi görünür ama kare hızınızı sınırlamak çoğu zaman hareketin nasıl hissettirdiğini iyileştirir. Örneğin 90 ile 200 arasında gidip gelen, sınırlanmamış bir kare hızı, kare süresini sürekli değiştirir ve bu değişim gözle görülür. Onu sisteminizin her zaman ulaşabileceği kararlı bir değere sınırlamak, her kareyi aynı uzunlukta tutar; göz de bunu akıcı olarak okur. Bu test yüksek bir ortalama ama huzursuz bir grafik gösteriyorsa, onu besleyen kaynağı sınırlamayı deneyin ve bandın oturmasını izleyin — kararlı bir saniyede 100 kare, sarsılan bir 140 ortalamasını geçer. Kare hızınızı yenileme hızınızla eşleştirmek de aynı mantığı izler ve değişken bir yenileme hızı en çok, kareleri beklemeye zorlamak yerine yenilemeyi her kareyi karşılayacak şekilde kaydırarak yardımcı olur.

Grafiği zaman içinde okumak

Tek bir anlık görüntü yanıltabilir. Testi çalışır durumda bırakın ve örüntüleri gözleyin: her birkaç saniyede bir kırmızı patlaması, bir zamanlayıcıya bağlı bir arka plan görevini düşündürür; daha uzun kare sürelerine doğru yavaş bir kayma termal kısıtlamaya işaret eder; kalıcı olarak pürüzlü bir bant ise sürekli yük altındaki bir sisteme işaret eder. Sayacı sıfırlayıp sakin bir dakikayı yoğun bir dakikayla — diğer sekmeler açıkken ya da bir indirme çalışırken — karşılaştırmak, testi makinenizde karelerinizi neyin çaldığını gösteren basit bir tanı aracına dönüştürür.

İlgili ekran ve hareket testleri

Kare tutarlılığı, akıcı hareketin yalnızca bir parçasıdır. Bu tamamlayıcı araçlarla devam edin:

• Kare Hızı Testi (FPS testi) — canlı kare hızınızı ve yenileme hızınızı ölçün.
• Hareket Bulanıklığı Testi — ekranınızın hareketli ayrıntıları ne kadar bulanıklaştırdığını görün.
• Kare Atlama Testi — panelin her kareyi çizip çizmediğini kontrol edin.
• Ekran Yırtılması Testi — karelerin yenilemeyle hizalanıp hizalanmadığını kontrol edin.
• Kaydırma Akıcılığı Testi — tarayıcınızdaki günlük kaydırma takılmalarını değerlendirin.